Tematy literatury romantycznej
Miłość
To wielki romantyczny temat zapoczątkowany przez utwór
"Cierpienia młodego Wertera", którego bohater: wrażliwy, nieszczęśliwy,
zakochany, wreszcie samobójca stał się wzorem dla większości kochanków i
poetów.
młodzi kochają się, ale konwenanse i układy społeczne
uniemożliwiają związek: "Dziady" cz. IV, "Pan Tadeusz"
opis uczucia zakochanego: "Na Alpach...", "Rozłączenie"
motyw miłości odrzuconej: "Kordian", "Na Alpach w Splügen"
miłość spełniona, ale zerwana: "Konrad Wallenrod"
miłość związana ze zbrodnią: "Giaur", "Balladyna"
miłość szczęśliwa, zakończona ślubem: "Pan Tadeusz",
"Śluby panieńskie"
Ojczyzna
Temat prezentowany przez najwybitniejsze polskie utwory tej
doby: "Dziady" cz. III, "Pan Tadeusz", "Reduta Ordona", "Konrad Wallenrod".
tęsknota wygnańców: "Epilog" "Pana Tadeusza", "Hymn", "Do
kraju tego..."
mesjanizm metafizyczny - "Polska Chrystusem narodów"
mesjanizm historyczny - "Polska Winkelriedem narodów"
oceny społeczeństwa polskiego - "Dziady" cz. II (motyw lawy), "Grób Agamemnona" (motyw duszy anielskiej w czerepie rubasznym)
obrazy wielkich zrywów narodowowyzwoleńczych: "Pan Tadeusz" (czasy napoleońskie); "Dziady" i "Kordian" (powstanie listopadowe)
losy powstańców, spisków, konspiratorów: "Konrad Wallenrod", "Kordian", "Dziady" cz. III
obrazy męczeństwa Polaków i despotyzmu wroga: "Dziady" cz. III, "Kordian", "Fortepian
Szopena", "Fantazy"
Poezja
jako moc kreacyjna: "Wielka Improwizacja"
jako siła zdolna "zwykłych zjadaczy chleba w aniołów przerobić": "Testament mój"
jako urna pamięci narodowej: "Kordian"
jako arka przymierza pomiędzy pokoleniami: "Konrad Wallenrod"
jako przekleństwo i błogosławieństwo: "Nie-boska komedia"
jako moc tyrtejska: "Konrad Wallenrod"
Koncepcje historiozoficzne:
mesjanizm narodowy metafizyczny i historyczny
towianizm jako ciągła reinkarnacja
filozofia genezyjska "cierpienia ofiarą na drodze postępu"
prowidencjalizm - historia to dzieło wyroków boskich
Historia
"Konrad Wallenrod", "Grażyna", "Grób Agamemnona", powieści
Kraszewskiego, "Pan Tadeusz"
Ludowość
"Ballady i romanse", "Dziady" cz. II i IV, "Balladyna", "Promethidion"
Orientalizm
tłumaczenia Byrona, "Sonety krymskie", "Beniowski", "Grób
Agamemnona", "Irydion"
Natura
"Ballady i romanse", "Pan Tadeusz", "Hymn", "Sonety
krymskie"
Szekspiryzm
"Kordian", "Balladyna", motto "Romantyczności", "Żeglarz"
|