Epoki literackie:     Starożytność    Biblia    Średniowiecze    Odrodzenie / Renesans    Barok    Oświecenie    Romantyzm    Pozytywizm    Młoda Polska    XX-lecie międzywojenne    Literatura współczesna

Pozytywizm :

• Wstęp
• Umysłowość
• Publicystyka
• Literatura
• Tematy literatury pozytywistycznej
• Bolesław Prus - powieść
• Henryk Sienkiewicz – powieść
• Eliza Orzeszkowa - powieść
• Henryk Sienkiewicz - nowele
• Maria Konopnicka - nowele
• Eliza Orzeszkowa - nowele
• Bolesław Prus - nowele
• Adam Asnyk - poezja
• Maria Konopnicka - poezja
Tematy literatury pozytywistycznej

Praca
  • "Lalka", "Nad Niemnem" (postulat pracy organicznej)
  • "Marta", "Emancypantki" (praca kobiet)
  • "Szkice węglem" (praca u podstaw)
Ojczyzna (mit powstań)
  • "Nad Niemnem" (mogiła powstańców" i wspomnienie powstania jako czas i miejsce sacrum)
  • "Rota"
  • "Lalka" (wątek powstańczy w życiu Wokulskiego; mit i legenda epoki napoleońskiej oraz marzenia Rzeckiego)
  • "Gloria victis" (nowela o powstaniu styczniowym)
  • "Do młodych" A. Asnyka
Miasto
nowy temat polskiej literatury, który pojawia się w drugiej połowie XIX wieku. Miasto jako wielkie skupisko ludzi, staje się miejscem, w którym można obserwować reguły życia społecznego, rolę pieniądza, zaistniałej właśnie inteligencji i obyczajowość miejską:
  • "Lalka" (Warszawa)
  • "Dym", "Mendel Gdański" (Warszawa)
  • "Katarynka", "Kamizelka"
Dworek szlachecki
znany w polskiej literaturze motyw ("Pan Tadeusz"). Pozytywiści go jedynie kontynuują:
  • "Nad Niemnem" (Korczyn, Olszówka, zaścianek Bohatyrowiczów)
  • "Lalka" (Zasławek)
Wieś chłopska
temat ten wprowadziło zainteresowanie pracą u podstaw i scjentyzm. Utwory ukazują zaniedbanie dzieci wiejskich, sytuacje i światopogląd polskiego chłopa. Motyw ten będzie już stale towarzyszył polskiej literaturze, a w formie ludomanii pojawi się w Młodej Polsce.
  • "Szkice węglem", "Antek", "Janko Muzykant", "Tadeusz", "Placówka",
  • poezje ludowe i "obrazki" M. Konopnickiej
Dzieci
w epoce pozytywizmu dziecko staje się pełnoprawnym bohaterem, a pisarze głośno mówią o jego krzywdzie:
  • "Nad Niemnem"
  • poezje M. Konopnickiej
  • "W pustyni i w puszczy"
  • "Antek", "Dobra pani", "Janko Muzykant", "Katarynka"
  • "Anielka"
  • "Powracająca fala" (motyw miłości ojcowskiej)
Miłość
  • Trylogia
  • "Lalka" (miłość Wokulskiego)
  • poezje Asnyka (motyw "miłości niespełnionej")
Historia
zainteresowanie dawnymi czasami jako tłem lub tematem nie jest nowe (romantyczna fascynacja średniowieczem, renesansowa - antykiem). Rzetelną powieść historyczną wprowadził J.I. Kraszewski. Jego wielkim kontynuatorem jest H. Sienkiewicz:
  • "Faraon" (czasy faraona Ramzesa XIII)
  • "Krzyżacy" (XV wiek)
  • "Quo vadis" (prześladowania pierwszych chrześcijan)
  • Trylogia (Powstanie Chmielnickiego, Potop szwedzki, Wojna z Turcją)
Uroda natury
  • "Z Tatr" A. Asnyka
  • liryki Konopnickiej
  • "Nad Niemnem"
Filozoficzne rozważania o człowieku, życiu, przemijaniu
  • "Lalka"
  • poezje A. Asnyka "Nad głębiami"
Biedota miejska, proletariat
  • "Lalka"
  • "Powracająca fala"
  • "Dym"
Emancypacja kobiet
  • "Nad Niemnem"
  • "Emancypantki"
Kwestia żydowska
  • "Mendel Gdański"
  • "Lalka"
Los emigranta, tułacza
  • "Latarnik"
  • "Za chlebem"