Epoki literackie:     Starożytność    Biblia    Średniowiecze    Odrodzenie / Renesans    Barok    Oświecenie    Romantyzm    Pozytywizm    Młoda Polska    XX-lecie międzywojenne    Literatura współczesna

Odrodzenie / Renesans :

• Wstęp
• Renesans w Polsce
• Umysłowość
• Literatura powszechna
• Literatura plebejska
• Publicystyka
• Mikołaj Rej
• Łukasz Górnicki
• Szymon Szymonowic
• Piotr Skarga
• Jan Kochanowski
• Mikołaj Sęp-Szarzyński

Szymon Szymonowic

Szymon Szymonowic - antysielanka; dzięki wykształconemu mieszczaninowi (1558-1629), protegowanemu Jan Zamoyskiego przyjęła się polska nazwa bukoliki - sielanka. Pisywał poeta wyidealizowane obrazki z życia konwencjonalnych pasterzy chętnie i to one właśnie stanowią o trwałej pozycji Szymonowica w literaturze polskiej.
Typ sielanki, którą zaproponował Szymonowic, jest połączeniem i kompilacją tradycji Teokryta i Wergiliusza nasyconą kolorytem lokalnym.
Szczególną jednak uwagę zwracają tzw. sielanki realistyczne, zwane też "antysielankami". Należą do nich między innymi: "Żeńcy", "Kołacze" i "Pomarlica".
"Żeńcy" dają obraz chłopskiej niedoli w Polsce folwarczno-pańszczyźnianej. Bohaterkami tekstu są proste, wiejskie dziewczyny: Oluchna i Pietrucha. Pod nadzorem wiejskiego urzędnika odrabiają pańszczyznę na pańskim polu. Podczas zbierania zboża narzekają na ciężką pracę i na swój nędzny los. Komentują również zachowanie ekonoma, który katuje Maruszkę, która po chorobie nie mogła sprostać narzuconemu tempu pracy. Kiedy starosta oddala się Pietrucha śpiewa dowcipną piosenkę o słoneczku, w której wyraża swój stosunek do okrutnego nadzorcy. Właśnie ta piosenka łagodzi antyfeudalną wymowę sielanki, pojawia się w niej bowiem motyw ładu przyrody, który stać ma się wzorem dla ładu w sprawach ludzkich. Ludowość sielanki zaznacza się przez wprowadzenie w wypowiedzi postaci języka prostego, pełnego obrazów i dosadnych zwrotów.
"Kołacze" są scenką ukazującą przyjazd pana młodego do szlacheckiego dworku oraz opis wesela i obrzędów weselnych. Zabawa jest okazją do szeregu żartobliwych piosenek o charakterze obrzędowych przymówek.