Renesans w Polsce ma swoje specyficzne cechy, ale należy pamiętać, ze żadna późniejsza epoka w dziejach literatury nie była tak współbieżna z przemianami w całej łacińskiej Europie. Inaczej niż na Zachodzie kulturę tej epoki tworzyło nie mieszczaństwo, lecz średnia szlachta ziemiańska, która w XVI wieku stała się hegemonem przemian reformatorskich, formowała program egzekucji praw i dóbr oraz utrwalała polski model parlamentaryzmu i swobód obywatelskich.

Za panowania Jagiellonów Polska stała się potęgą liczącą się na Wschodzie i na Zachodzie. Stabilizacja polityczna i rozkwit ekonomiczny sprzyjały rozwojowi kultury.

Rozwijał się mecenat kulturalny: np. arcybiskup lwowski Grzegorz z Sanoka patronuje Kallimachowi, Jan Łaski, bratanek prymasa zakupuje bibliotekę Erazma z Rotterdamu, ale pozostawia mu ją w dożywotnie użytkowanie i opiekuje się A. F. Modrzewskim, kanclerz Jan Zamoyski nie tylko wspomaga Kochanowskiego i Szymonowica, ale na własny koszt zakłada w 1594 roku w Zamościu szkołę średnią zwaną Akademią.

Sztuka drukarska pojawia się w Polsce niewiele później niż w Niemczech. Pierwsze polskie zdania wydrukowane są na Śląsku w 1475 roku (modlitwy "Ojcze nasz", "Zdrowaś Maria" i "Wierzę w Boga"). W Krakowie powstają oficyny drukarskie działające przez wiele dziesiątków lat: Hallera, Unglera, Szaffenberga i najbardziej zasłużonego Hieronima Wietora.

W Polsce początków renesansu należy szukać w drugiej połowie XV wieku, końca zaś na przełomie XVI i XVII wieku.

Wewnętrzna periodyzacja epoki jest precyzyjniejsza, choć same daty należy traktować jedynie jako porządkujące.

Okres prerenesansu obejmuje drugą połowę XV wieku po moment wstąpienia na tron Zygmunta Starego w (1506) roku.

Wiek XV nazywany "jesienią polskiego średniowiecza"; w pewnym sensie poziomem nauki, świetnością piśmiennictwa łacińskiego, europejskim rozgłosem Akademii Krakowskiej (jej rozkwit kończy się w latach trzydziestych XVI wieku) i europejskim znaczeniem polskich uczonych - przerastał nawet stulecie następne. Godna podkreślenia jest nowoczesność i bogactwo ówczesnej myśli politycznej (Paweł Włodkowic, Jan Ostroróg). Jego najznakomitsi przedstawiciele to:

• Jan z Ludziska, profesor Akademii Krakowskiej, astronom, lekarz, mówca i wielbiciel Cycerona;
• Grzegorz z Sanoka, arcybiskup lwowski;
• Jan Ostroróg, prawnik, dyplomata i pisarz polityczny. Jego dzieło "Memoriał w sprawie uporządkowania Rzeczypospolitej" (1475) i koncepcje polityczne zostały wyzyskane w XVI wieku przez działaczy reformacyjnych i ideologów szlacheckich;
• Filip Buonaccorsi-Kallimach włoski humanista, autor panegirycznego "Żywotu i obyczajów Grzegorza z Sanoka" (1476), utworu zawierającego renesansowy wzór humanisty i mecenasa;
• Konrad Celtis, wędrowny humanista niemiecki, który przebywał w Krakowie w latach 1488-1490 i był współtwórcą Nadwiślańskiego Towarzystwa Literackiego, skupiającego najświatlejsze umysły (między innymi Wojciech z Brudzewa).

Renesans wczesny obejmuje lata 1506-1543.

Data pierwsza jest o tyle ważna, że wyznacza początek wielkich renesansowych inwestycji artystycznych (Wawel), międzynarodowej aktywności dyplomacji królewskiej, rozbudowy dworu i kancelarii. Na pierwsze i drugie dziesięciolecie przypadają:

• debiuty znakomitych poetów Jana Dantyszka (biskup warmiński, dyplomata, autor łacińskich elegii i "Hymnów kościelnych") i Andrzeja Krzyckiego (biskup-humanista, dworski panegirysta i autor paszkwilów, twórca erotyków i utworów biesiadnych, a także wierszy politycznych i religijnych)
• rozwój drukarstwa
• wystąpienie Biernata z Lublina

Jako końcową datę przyjmuje się rok 1543, ponieważ jest to moment wielu wydarzeń finalnych i inicjalnych:

• rok śmierci Mikołaja Kopernika i ogłoszenia jego dzieła "O obrotach sfer niebieskich",
• rok śmierci Klemensa Janickiego (najmłodszego poety polsko-łacińskiego),
• pierwsze wydania: "Krótkiej rozprawy między trzema osobami" Mikołaja Reja; traktatu "Łaski, czyli o karze za mężobójstwo" Andrzeja Frycza Modrzewskiego.

Najwybitniejsi przedstawiciele to:

• Mikołaj Kopernik - wszechstronnie wykształcony duchowny, astronom, matematyk i lekarz. Jego wybitne odkrycie uniezależniło nauki przyrodnicze od teologii, podważyło autorytet kościoła w poglądach na budowę świata ziemskiego;
• Stanisław Orzechowski
• Andrzej Frycz Modrzewski
• Biernat z Lublina
• Klemens Janicki
• Mikołaj Rej

Okres rozkwitu rozpoczyna rok 1543, a kończy moment śmierci Jana Kochanowskiego w 1584 roku.

W tym czasie mieszczą się wszystkie najważniejsze wydarzenia polityczno-społeczne (ruch egzekucyjny, szczyt polskiej reformacji) oraz twórczość najwybitniejszych pisarzy wieku: Mikołaja Reja, Jana Kochanowskiego, Łukasza Górnickiego.

Okres ostatni: 1584-1629 zamyka data śmierci Szymona Szymonowica, ostatniego poety, który wyraźnie utożsamia się z renesansem. Poza wspomnianym do najwybitniejszych twórców tego okresu należą: Piotr Skarga i Mikołaj Sęp-Szarzyński.