Mikołaj Sęp-Szarzyński - "pomost pomiędzy renesansem a barokiem"; reprezentuje późny renesans, pozostawił po sobie zaledwie jeden tomik "Rytmy abo Wiersze polskie", który ukazał się w 1601 roku, 20 lat po śmierci autora, staraniem brata Jakuba i pod okiem spowiednika poety, dominikanina księdza Antonina.

W świetle tego tomiku prezentuje się "poeta uczony", gorliwy katolik uprawiający małe formy liryczne: epigram, epitafium, a przede wszystkim sonet.

Sonet IV "O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem" jawi się Szarzyński jako poeta metafizyczny, skupiający się na rozważaniach nad światem i sensem życia. Podmiotem lirycznym utworu jest człowiek tragiczny, daleki od humanistycznej dumy i pewności swych racji. Zmaga się on z przeciwnościami losu i sobą samym. Świat, w którym przypadło mu żyć, pełen jest chaosu i dysharmonii na skutek ingerencji szatana (Hetmana). Ustawicznie czyha on na duszę ludzką, pobudza słabego człowieka do czynienia zła i w ten sposób oddala od niego szansę zbawienia. Walka z upostaciowanym Złem jest trudna, ponieważ istota ludzka ma dwojaką naturę: cielesną i duchową. Pierwsza, mimo, iż świadoma jest "nietrwałości i marności rzeczy świata tego", pragnie jednak korzystać z życia doczesnego i przemijających rozkoszy. Druga zaś dąży ku Bogu, ale trudno jej oddzielić wartości najwyższe od przemijających. Staje się to przyczyną poczucia wewnętrznego rozdarcia i samotności. Podmiot liryku jedyny ratunek widzi w Bogu, błaga więc Go o wsparcie w heroicznej walce.

Sonet V "O nietrwałej miłości rzeczy świat tego" poświęcony jest istocie miłości. Poeta wskazuje na dwie jej postacie: nietrwałą, przemijającą do "rzeczy świata tego" i wieczną, której obiektem jest Bóg. Jednak, aby ją osiągnąć, człowiek przez całe życie musi prowadzić o nią walkę ze swymi słabościami, do których należą doczesne pokusy: bogactwo, władza, rozkosze cielesne i uroda. I choć to nie one decydują o wartości życia, to uwodzą człowieka, dlatego też należy ich się wystrzegać (miłość do "rzeczy świata tego" nie jest prawdziwa). Prawdziwe jest natomiast uczucie do Boga, "wiecznej i prawdziwej piękności".

W stylistyce Szarzyńskiego odnaleźć można cechy nowego typu obrazowania: liczne pytania retoryczne, antytezy, paradoksy i zakłócenia harmonii składniowej przerzutniami oraz parentezami (zdania wtrącone).