Epoki literackie:     Starożytność    Biblia    Średniowiecze    Odrodzenie / Renesans    Barok    Oświecenie    Romantyzm    Pozytywizm    Młoda Polska    XX-lecie międzywojenne    Literatura współczesna

XX-lecie międzywojenne :

• Wstęp
• Umysłowość
• Dorobek literacki Europy
• Tematy literatury międzywojennej
• Liryka
• Stefan Żeromski
• Maria Dąbrowska
• Zofia Nałkowska
• Jarosław Iwaszkiewicz
• Witold Gombrowicz
• Bruno Schulz
• Dramat

Wstęp

Nazwa i granice czasowe epoki wynikają z siebie wzajemnie. Ustaliła je sama historia. Stąd, za początek epoki przyjmuje się rok 1918, zaś za jej koniec datę 1939.
Jest to okres krótki, lecz obfitujący w wydarzenia historyczne, literackie, filozoficzne i artystyczne. I wojna światowa miała ogromny wpływ na psychikę i życie ludzi. Jej konsekwencje zaważyły na dalszej historii świata. Składają się na nie:
  • zmiany historyczne: nowy układ sił, powstanie nowych państw, wzrost potęgi Stanów Zjednoczonych, powstanie po rewolucji październikowej Związku Radzieckiego, a dla Polski - odzyskanie niepodległości;
  • gwałtowny rozwój nauki i techniki:
  • teoria względności Alberta Einsteina (tracą swoją wartość czas i przestrzeń - wszystko zależy od punktu obserwacji),
  • odkrycie energii promieniotwórczej, istnienia atomu, a w końcu rozbicie go na mniejsze cząsteczki ("materia" przestaje być symbolem wartości trwałej - można ją podzielić na mikroskopijne cząsteczki),
  • zasada niepewności Heisenberga. Uczony stwierdził, że zjawiska i procesy nie są ani konieczne, ani nawet pewne (wszystkie uznane prawidłowości nabierają cech prawdopodobieństwa opartego na kalkulacjach statystycznych),
  • rozwój astrofizyki (przestrzeń nabiera nowego wymiaru - jest nieskończona),
  • odkrycie penicyliny,
  • niezwykły rozwój przemysłu wojennego: gazy bojowe, samoloty, samochody,
  • powszechna elektryfikacja i telefonizacja,
  • rozwój kinematografii (kariera filmu jako dziedziny sztuki),
  • nowa obyczajowość, powszechna edukacja i emancypacja, zmiany w dziedzinie mody, stylu życia.
Człowiek, wyzwalając się z dotychczasowych ograniczeń, ulepszając swoje życie, rozszerzając skale kontaktów, jednocześnie z jednej strony zatraca swój indywidualizm, z drugiej zaś czuje lęk przed nieobliczalną cywilizacją.