|
|
|
XX-lecie międzywojenne : • Wstęp • Umysłowość • Dorobek literacki Europy • Tematy literatury międzywojennej • Liryka • Stefan Żeromski • Maria Dąbrowska • Zofia Nałkowska • Jarosław Iwaszkiewicz • Witold Gombrowicz • Bruno Schulz • Dramat |
Jarosław Iwaszkiewicz Jarosław Iwaszkiewicz (1894-1980), dramatopisarz, eseista, tłumacz, wychowany w środowisku ukraińskiej inteligencji, pozostający pod silnym wpływem Karola Szymanowskiego, swego kuzyna. Debiutował w roku 1915, a od 1916 był kierownikiem literackim Teatru Studya S. Wysockiej. Od 1918 roku związany był ze środowiskiem
warszawskim, przede wszystkim ze "Skamandrem".
"Panny z Wilka"
Opowiadania zawierają wyraźny wątek biograficzny. Jarosław Iwaszkiewicz rzeczywiście przebywał we dworku w Byszewach, skąd wyjechał w lipcu 1914 roku i powrócił tam na krótko po kilkunastu latach. Właśnie wrażenia ze swego powrotu opisał w "Pannach z Wilka". Główny bohater opowiadania, Wiktor Ruben, jest człowiekiem dojrzałym. Brał udział w I wojnie światowej, która niekorzystnie wpłynęła na jego psychikę i uniemożliwiła mu ukończenie studiów. Pozostała mu świadomość, że niczego w życiu nie osiągnął. Pracuje jako zarządca małego folwarku w Stokroci. Podczas wizyty w dworku w Wilku próbuje odnaleźć siebie sprzed piętnastu lat, odświeżyć najpiękniejsze chwile swego życia. Jednak konfrontacja mitu z rzeczywistością przynosi mu tylko niesmak i rozczarowanie. Niczego nie można przeżyć tak samo, jak kiedyś. Żadna chwila z dawnych wspomnień nie ma już dla niego takiej wartości, jak dawniej. Wysnuwa smutne wnioski, że nie uchwycił szczęścia w odpowiedniej chwili, nie wykorzystał szansy na ułożenie sobie życia, zaznania szczęścia. Dworek wilkowski reprezentuje dla niego wszystko to, za czym tęskni: stabilizację życiową, dom, rodzinę, umiejętność korzystania z uroków życia, miłość jako wartość nadającą życiu głębszy sens.
Iwaszkiewicz nawiązuje w utworze do motywu charakterystycznego dla twórczości M. Prousta. Francuski pisarz w powieści "W poszukiwaniu straconego czasu" dowiódł, że przeszłość można zawsze na nowo odtworzyć, ożywić, uobecnić, a należy to czynić, bo pozwala wyjaśnić i zrozumieć teraźniejszość. Tak też jest w wypadku Wiktora. W efekcie swych rozważań dochodzi do wniosku, że przeszłość należy zamknąć, a poświęcić się teraźniejszości. Konfrontacja mitu z rzeczywistością pomogła mu ułożyć sobie życie na nowo, być może mniej pięknie i wygodnie, ale prawdziwie.
|
|
|