Nazwa epoki, zapożyczona z terminologii sztuki (prawdopodobnie pochodzi od określenia perły nieregularnego kształtu "barocco"), pojawiła się we Francji w XVIII wieku jako termin estetyczny o intencji pejoratywnej (J. Burckhardt mianem tym określił tendencje w sztuce włoskiej końca wieku XVI, traktując je jako wynaturzenia reguł renesansu) i z taką intencją utrzymywała do drugiej połowy XIX wieku. Dopiero badania dwudziestolecia doprowadziły do uwolnienia się baroku od kryteriów klasycystycznych, a tym samym uznania jego oryginalności.

Inspiracje barokowe formowały się we Włoszech, skąd rozchodziły się na podzieloną Europę schyłku XVI wieku.