|
|
|
Barok : • Wstęp • Barok w Polsce • Umysłowość • Literatura • Pierre Corneille • Molier jako twórca komedii • "Jerozolima wyzwolona" • Główne nurty literatury polskiej • Daniel Naborowski • Jan Andrzej Morsztyn • Wacław Potocki • Jan Chryzostom Pasek • Szymon Zimorowic • Maciej Kazimierz Sarbiewski • Zbigniew Morsztyn • Wespazjan Kochowski • Stanisław Herakliusz Lubomirski • Samuel Twardowski |
"Jerozolima wyzwolona" Nową epokę polskiej poezji datować należy od 1618 roku, tj. od
ukazania się polskiej adaptacji "Goffreda" T. Tassa dokonanej przez Piotra Kochanowskiego (1566-1620), bratanka Jana. Nie wiadomo jak dokładnie przebiegało jego kształcenie, ale z pewnością odebrał zarówno uniwersytecką jak i dworską edukację skoro w 1602 roku otrzymał tytuł sekretarza królewskiego. Od roku 1611 zamieszkał na stałe w Krakowie, tu pracował nad swoimi przekładami, korzystając z rad i opieki Jana Tęczyńskiego, późniejszego wojewody
krakowskiego. Tu też w Krakowie zmarł i spoczął w Kościele Franciszkanów nieopodal własnej kamienicy.
Język włoski znał dobrze, a w ojczyźnie Tassa przebywał jeszcze za życia poety, kiedy to, pomiędzy zwolennikami Ariosta a Tassa, toczył się spór o wzorzec eposu. Co więcej w Neapolu gościł u Stanisława Reszki, a w British Museum zachował się egzemplarz "Jerozolimy" z wierszowaną dedykacją Tassa dla Reszki.
Zapewne też we Włoszech zrodził się pomysł przekładu dwu poematów epickich, arcydzieł literatury renesansu włoskiego: "Orlanda szalonego" Ludowico Ariosto i "Jerozolimy wyzwolonej" Torquato Tassa.
Obecnie przyjmuje się, że przekłady rozpoczął właśnie od "Jerozolimy wyzwolonej".
Poemat, w konsekwencji wielkiej kariery czytelniczej i literackiej, i z nobilitacji czytelników, stał się pierwszą polską epopeją narodową, a nawet w pewnym sensie zastąpił epos narodowy szerszą koncepcją eposu chrześcijańskiego.
Poemat jest renesansowym eposem rycerskim, który od antycznego różni się: ograniczeniem świata pozaziemskiego w strukturze fabuły i wykorzystaniem fantastyki, cudowności i awanturniczości.
Cechuje go:
Poemat to "opowieść pobożna" odwołująca się do dziejów pierwszej krucjaty (1096-1099). Wątek główny to uwieńczone sukcesem zmagania krzyżowców dążących do zdobycia Jerozolimy.
Wątki towarzyszące mają przede wszystkim charakter romansowy.
Ważniejsze epizody:
Miejsce akcji:
Wydarzenia toczą się w Palestynie (krainie historycznej w Azji Mniejszej leżącej między wybrzeżem Morza Śródziemnego a rzeką Jordan). Akcja rozpoczyna się w Tortosie (miasto leżące obecnie w Syrii). Maszerujące na Jerozolimę wojska zatrzymały się w Emaus (odległym o dziewięć godzin jazdy od Jerozolimy). Cel wyprawy - Jerozolima - była od dawna świętym miejscem, najpotężniejszą twierdzą Wschodu. |
|
|